Page 122 - vergirehberi2015
P. 122
haczedilmesidir. Alacaklı vergi dairesi, borçlunun, ödemediği vergi Haciz işlemi ile birlikte, haczedilen mallar üzerindeki tasarruf yetkisi,
borcuna yetecek miktarda menkul malları ile gayrimenkullerini vergi idaresine geçmektedir.
haczederek, alacağını tahsil eder.
Haczedilen menkul ve gayrimenkul mallar, satılarak paraya çevrilir.
Vergi idaresi, haciz işlemi sırasında, borçlunun mal bildiriminde Satış sonrası elde edilen tutardan borç ödendikten sonra artakalan
gösterdiği mallarla sınırlı değildir. Bu mallar dışında gerekli tutar, hacze iştirak etmiş başka bir daire yok ise, borçluya verilir.
gördüğü diğer mallarla ilgili de haciz işlemi yapabilir. Ancak bu Haczedilen menkul malların, haczi izleyen üçüncü günden itibaren üç
işlem sırasında, vergi alacağının güvenliği kadar vergi borçlusunun ay içinde satışa çıkarılması gereklidir.
çıkarlarının da gözetilmesi gereklidir. Örneğin, 20.000 TL’lik bir
vergi borcu için, 30.000 TL değerinde bir malın yerine 100.000 Haczedilen mallar, haczi gerçekleştiren memur tarafından değer
TL’lik bir banka hesabının haczedilmesinde, mutlaka haklı sebepler biçilir ve söz konusu mallar bu değer üzerinden satışa çıkarılır. Menkul
bulunmalıdır. Haciz işlemi, borçlunun ticari faaliyetini zora sokmadan mallardan farklı olarak, haczedilen gayrimenkullerin değerleri,
yapılabilecekse, bu mutlaka yapılmalıdır. bilirkişi mütalaası alınmak suretiyle, satış komisyonu tarafından
belirlenmektedir. İlk satış sırasında bu değerin % 75’ine kadar bir
Haciz işlemi sırasında, borçlunun kapalı mekanları, görevlilere bedelle satış yapılabilir. Bu mümkün olmaz ise ya da mallar için alıcı
açması zorunludur. Buna uyulmadığı takdirde, bu tür yerler zorla çıkmaz ise en az 15 gün sonra yapılacak ikinci satışta, haczedilen
açtırılabilir. Öte yandan, görevlilerin borçlunun üzerini arama yetkileri mallar, en yüksek bedeli teklif edenlere satılmaktadır. Satış işlemi
de bulunmaktadır. Bu yöndeki talebe direnen borçlunun üzeri, zor açık artırma usulü ve peşin bedelle yapılmakla birlikte, her iki satışta
kullanılarak aranabilir. da alıcı çıkmaması halinde, malların, altı ay içinde, vergi idaresi
tarafından pazarlıkla satışı da mümkündür.
Sadece borçlunun elinde bulunan malların değil aynı zamanda
borçluya ait olduğu bilinen ve fakat üçüncü şahısların ellerinde olan Öte yandan, ikinci artırma tarihinden başlayarak, bir yıl içinde, en
malların da haczedilmesi mümkündür. Bu mallar üzerinde üçüncü az bir kez satışa çıkarılmasına rağmen satılamayan gayrimenkuller,
şahısların mülkiyet veya rehin hakkı iddiası varsa, bu iddia haciz alacaklı vergi idaresinin talebi üzerine, satış komisyonu kararı ile
tutanağına geçirilmek zorundadır. Bu iddialara karşı vergi idaresinin, teferruğ edilebilir. Bunun anlamı, haczedilmiş olan gayrimenkulün,
durumun kendisine bildirilmesinden itibaren 15 gün içinde dava rayiç değerinin % 50’si kadar bir bedelle, hazinenin mülkiyetine
açma hakkı bulunmaktadır. Bu süre içinde dava açılmaz ise, üçüncü geçmesi demektir. Ancak teferruğ kararı verilmeden önce,
şahısların iddiaları vergi idaresince kabul edilmiş sayılır. gayrimenkulün rayiç değerinin % 75’i veya fazlası tutarında bir teklif
ortaya çıkarsa, gayrimenkulün teferruğundan vazgeçilir. Teferruğ
Haciz işlemi sırasında ortaya çıkabilecek bir başka durum da, vergi tarihinden itibaren bir yıl içinde, vergi borçlusu, borçlarını gecikme
borçlusunun elinde bulunan mallarla ilgili olarak üçüncü şahısların zamları ile birlikte öderse, gayrimenkul kendisine geri verilmek
mülkiyet veya rehin hakkı iddialarıdır. Bu iddialar, haczi yapan zorundadır.
tarafından tutanağa geçirilir. İddia, vergi borçlusu tarafından
yapılmış ise üçüncü şahsa; üçüncü şahıs tarafından yapılmış ise vergi Haczedilen mallarının satışından elde edilen gelirin borcun tamamını
borçlusuna yazılı olarak bildirilir. Böyle bir durumda alacaklı vergi karşılamadığı durumlarda, borçlu, acz halinde kabul edilir ve bu
idaresinin, 7 gün içinde bu iddiayı reddetmesi gerekmektedir. Aksi durumdaki bir borçlunun mal varlığı ile ilgili gelişmeler, alacaklı idare
takdirde, iddiayı kabul etmiş sayılmaktadır. tarafından, zamanaşımı süresince takip edilir.
Diğer yandan söz konusu iddianın, vergi idaresi tarafından 12.2.1.3 İflas yoluyla takip ve konkordato kararı
reddedildiği veya vergi borçlusu tarafından itiraz edildiği durumlarda,
keyfiyet, vergi idaresi tarafından üçüncü şahsa yazılı olarak Vergi borçlarının cebren tahsil yöntemlerinden biri de borçlunun
bildirilmektedir. Bu bildirimden itibaren 7 gün içinde mahkemeye iflasının istenmesidir. Ancak vergi borcu dolayısıyla iflas talebinde
başvurmaması halinde üçüncü şahsın istihkak iddiasından vazgeçtiği bulunulabilmesi için öncelikle vergi borçlusunun iflasa tabi olması
kabul edilmektedir. daha sonra da iflas şartlarının ortaya çıkmış olması gereklidir.
İflas şartlarından kastedilen, alacaklı vergi idaresinin, diğer tüm
Haciz konusunda bir diğer önemli nokta da, hacze birden fazla kamu cebren tahsil yöntemlerini (vergi borçlusunun gösterdiği teminatın
idaresinin iştirak etmesi ile ilgilidir. Haciz tarihinden önceki bir tarihte paraya çevrilmesi ve mallarının haczedilerek paraya çevrilmesi)
tahakkuk etmiş olmak kaydıyla, haciz işlemine birden fazla kamu denemiş olmasına rağmen, vergi alacağını tahsil edememiş olması
idaresinin iştirak etmesi mümkün bulunmaktadır. Ancak böyle bir gelmektedir.
durumda, haczedilen malların satışından sağlanan gelirden, önce
haczi yapan idarenin alacakları, daha sonra da, iştirak tarihi sırasına Öte yandan, İcra İflas Kanunu’nun 43. maddesi hükmüne göre, bir
göre, diğer alacaklı kamu idarelerinin alacakları tahsil edilmektedir. vergi borçlusu hakkında iflas yoluyla alacağın tahsil edilebilmesi için
borçlunun, Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre tacir sayılması
Borçlunun, aşağıda belirtilen, kendisi ve ailesinin geçimi için gerekli veya tacirler hakkındaki hükümlere tabi bulunması ya da özel
olan malları haczedilemez. kanunlarında iflasa tabi olduklarının açıklanmış olması gerekmektedir.
Bu bağlamda,
a. Borçlunun şahsı ve mesleği için gerekli olan elbise ve eşyasının,
kendisi ve ailesine gerekli olan yatak takımları ve ibadete mahsus a. Bir işletmeyi kısmen de olsa kendi adına işletenler,
kitap ve eşyaların, mutfak eşyaları ve diğer gerekli ev eşyalarının, b. Ticaret şirketleri,
b. Borçlu ve ailesinin iki aylık yiyecek ve yakacaklarının, hakkında vergi borçları dolayısıyla, iflas talebinde bulunulabilir.
c. Borçlunun haline uygun evinin,
d. Muhtaç aylıklarının, Bunlar dışındaki vergi borçluları için, iflas yoluyla vergi alacağı
e. Her türlü ücret ve aylıkların (emekli aylıkları dahil) 1/3’ünden daha tahsil edilemez. Alacaklı vergi idaresinin, diğer gerekli şartların
varlığı halinde, ödeme emri tebliğinden itibaren en geç bir yıl içinde
fazlasının, haczedilmesi mümkün değildir. borçlunun iflasını talep etme hakkı bulunmaktadır. Bu süre, hak
düşürücü bir süredir.
Gayrimenkullerin haczi, menkul mal haczinden farklı olarak, tapu
siciline veya gemi siciline işlenmek üzere, ilgili kurumlara yazılı Böyle bir durumda, alacaklı vergi idaresi, vergi alacaklarının iflas
tebliğ yapılması suretiyle gerçekleştirilir. Ayrıca, gayrimenkul mallar masasına geçirilmesini sağlamak için, borçluları ve tercih ettiği iflas
üzerindeki haciz, bunların gelirlerini de kapsar. Ancak burada yöntemini, ilgili kuruma zamanında bildirmekle yükümlüdür.
üzerinde durulması gereken nokta, borçlunun başka bir gelirinin
bulunmaması halinde, bu gelirlerin bir kısmının borçluya bırakılması
gereğidir.
122 Vergi Rehberi 2015
