Page 23 - EY_vergi_rehberi_2018_6

2. Gelir vergisi

söz konusu değildir. Gider fazlalığı sayılmayan giderler aşağıda yer Elde edilen kira gelirinden öncelikle gider fazlalığı sayılan giderler,
almaktadır: ardından diğer giderler düşülecektir. Ancak gider fazlalığı sayılan
giderler (7.000 TL) düşüldükten sonra kalan tutarın, diğer
a. Konut olarak kiraya verilen bir adet gayrimenkulün iktisap yılından giderlerden daha az olması durumunda sadece kalan tutar kadar
itibaren beş yıl süre ile iktisap bedelinin % 5'i (Bu indirim, sadece gider indirimi mümkün olacaktır. Başka bir ifadeyle, gider fazlalığı
ilgili gayrimenkule ait hasılata uygulanır). sayılmayan giderler dolayısıyla oluşan zarar, beyan edilen diğer
b. Sahibi bulundukları konutları kiraya verenlerin kira ile oturdukları gelirlerden düşülemeyecek, bu durumda beyana tabi GMSİ sıfır (0)
konutun kira bedeli (Kira indirimi gayri safi hasılattan yukarıda kabul edilecektir. Ayrıca bu tutarın sonraki yıllarda beyan edilecek
sayılan giderler düşüldükten sonra, kalan miktar üzerinden olan gelirlerden indirimi de söz konusu değildir.
yapılır).
Konut kira bedeli (Gayrisafi hasılat) (1.600 x 8) 12.800
Söz konusu giderlere ilişkin açıklamalarımız aşağıda dikkatinize İstisna tutar (-) ---
sunulmaktadır: Kalan 12.800
• Gayrimenkulün iktisap bedelinin yüzde beşi İndirilebilecek giderler (-) 12.800
- Gider fazlalığı sayılanlar 7.000
Gelir Vergisi Kanunu uyarınca konut olarak kiraya verilen bir adet - Gider fazlalığı sayılmayanlar 5.800
gayrimenkulün iktisap (satın alma) yılından itibaren 5 yıl süre ile Gelir vergisi matrahı (12.800 - 12.800) 0
iktisap bedelinin % 5'i, elde edilen kira gelirinden düşülebilmektedir. Hesaplanan gelir vergisi 0
Söz konusu hüküm uyarınca bu indirim hakkından yararlanabilmenin
şartlarını şöyle sıralayabiliriz:
• Ödenen konut kirası
• Kira gelirinin beyanı sırasında gerçek gider yönteminin seçilmiş
olması gerekir. Gelir Vergisi Kanunu uyarınca, sahibi oldukları konutları kiraya
• Kira gelirinin konut olarak kiraya verilen gayrimenkulden elde verenlerin kira ile oturdukları konutun kira bedelini elde ettikleri kira
gelirinden düşme hakları bulunmaktadır. Söz konusu hüküm uyarınca
edilmiş olması gerekir. (İşyeri kirasından böyle bir indirim bu indirim hakkından yararlanabilmenin şartlarını şöyle sıralayabiliriz:
yapılamaz.)
• Birden fazla konuttan kira geliri elde edilmesi durumunda, bu • Kira gelirinin beyanı sırasında gerçek gider yönteminin seçilmiş
indirim sadece bir konuttan elde edilen gelire uygulanabilir. olması gerekir.
• Bu indirim kiraya verilen gayrimenkulün iktisap tarihinden itibaren • Kira gelirinin konut olarak kiraya verilen gayrimenkulden elde
en fazla 5 yıl süreyle uygulanabilir. edilmiş olması gerekir. (İşyeri kirasından böyle bir indirim
• Bu indirim hakkının bir veya birkaç yıl kullanılmamış olması 5 yıllık yapılamaz.)
süreyi uzatmaz. • Ödenen kiranın da oturulan konuta ilişkin olması gerekir.
• Bu giderin de diğer gerçek gider kalemleri gibi sadece istisna dışı (İşyeri veya yazlıkların kirası düşülemez)
kazanca isabet eden kısmının indirimi mümkündür. • Bu giderin de diğer gerçek gider kalemleri gibi sadece istisna dışı
• Bu şekilde hesaplanan gider tutarının, indirim uygulanacak konut kazanca isabet eden kısmının indirimi mümkündür.
kira gelirinden daha fazla olması durumunda artan tutar diğer • Ödenen kira, Gelir Vergisi Kanunu’nun 74. maddesinde sayılan
gelirlerden indirilemez, gelecek yıllara devretmez. giderlerin tamamı düşüldükten sonra kalan gelirden düşülebilir.
• Kısmen kiraya verilen bir gayrimenkulden elde edilen gelirden, söz • Hesaplanan gider tutarının, indirim uygulanacak konut kira
konusu giderin, sadece kiraya verilen kısma isabet eden bölümü gelirinden daha fazla olması durumunda artan tutar diğer
indirilebilir. gelirlerden indirilemez, gelecek yıllara devretmez.
• Kısmen kiraya verilen bir gayrimenkulden elde edilen gelirden,
Örnek söz konusu kira giderinin, sadece kiraya verilen kısma isabet eden
bölümü indirilebilir.
Bay (D) Nisan 2018’de 300.000 TL’ye bir gayrimenkul satın almıştır.
Gayrimenkulün badana ve boyasını yaptırmış, bunun için 1.000 TL Oturulan lojman için ödenen kiralar da yukarıdaki şartlar dahilinde
ödemiş ve faturasını almıştır. Söz konusu gayrimenkulü 1 Mayıs 2018 konut olarak kiraya verilen gayrimenkulden elde edilen kira gelirinden
tarihinden itibaren aylık 1.600 TL’den konut olarak kiraya vermiş ve düşülebilmektedir.
2018 yılında 8 aylık kira bedelini tahsil etmiştir. Beyannamede gerçek
gider yöntemini seçmiştir.
2.8.5.2.3 İndirilecek gerçek gider tutarının hesaplanması
Bu kişi 2018 yılında ayrıca tek işverenden 140.000 TL ücret geliri
elde ettiği için kira gelirinin beyanında 4.400 TL’lik istisnadan Gerçek gider yönteminin seçilmesi durumunda, tahsil edilen kira
yararlanamayacaktır. (Hangi hallerde istisnadan yararlanılıp bedelinden belgelendirmek koşuluyla yukarıda sayılan giderlerin
yararlanılamayacağı Rehber’in “2.8.3 Konut (mesken) kira tümünün düşülebilmesi mümkündür. Ancak yararlanılan bir istisna
gelirlerinde istisna uygulaması” başlıklı bölümünde açıklanmıştır.) tutarı varsa, bu tutara isabet eden giderlerin indirimi mümkün
bulunmamaktadır.
Çözüm
Örneğin bazı mükellefler açısından geçerli olmak üzere
Tek işverenden elde edilen ve stopaj yoluyla vergilendirilmiş olan gayrimenkullerin mesken olarak kiraya verilmesinden 2018
ücret gelirleri beyan edilmez. Beyan edilecek gayrimenkul sermaye yılında elde edilen hasılatın 4.400 TL’si gelir vergisinden
iradının tespiti sırasında ise indirilebilecek gerçek gider tutarı istisnadır. Buna göre söz konusu istisnadan yararlanma hakkı olan
aşağıdaki şekilde hesaplanacaktır. Bunun için öncelikle yapılan mükellefler konut kira gelirlerinin vergilendirilmesinde, gayrisafi
giderlerin gider fazlalığı sayılan ve sayılmayan giderler olarak hasılattan indirilebilecek gerçek giderleri, aşağıdaki formüle göre
ayrılması gerekmektedir. hesaplayacaktır:
İstisna düşüldükten sonraki
Gider fazlalığı sayılan giderler 7.000 gayrisafi hasılat
- Boya badana masrafı 1.000 İndirilebilecek gider = ----------------------------------------- x Gerçek giderler
Gayrisafi hasılat
- Amortisman gideri (300.000 x % 2) 6.000
Gider fazlalığı sayılmayan giderler 15.000 Mükellefin bu istisnadan yararlanma hakkı olmaması durumunda
- İktisap bedelinin % 5’i (300.000 x % 5) 15.000 ise yukarıdaki hesaplama yapılmadan Gelir Vergisi Kanunu’nun 74.
Giderler toplamı 22.000 maddesinde sayılan giderlerin tamamının indirilebilmesi mümkündür.
23