Page 122 - Vergi Rehberi
P. 122
işlem sırasında, vergi alacağının güvenliği kadar vergi borçlusunun Haczedilen mallar, haczi gerçekleştiren memur tarafından değer
çıkarlarının da gözetilmesi gereklidir. Örneğin, 20.000 TL’lik bir biçilir ve söz konusu mallar bu değer üzerinden satışa çıkarılır. İlk
vergi borcu için, 30.000 TL değerinde bir malın yerine 100.000 satış sırasında bu değerin % 75’ine kadar bir bedelle satış yapılabilir.
TL’lik bir banka hesabının haczedilmesinde, mutlaka haklı sebepler Bu mümkün olmazsa ya da mallar için alıcı çıkmazsa en az 15 gün
bulunmalıdır. Haciz işlemi, borçlunun ticari faaliyetini zora sokmadan sonra yapılacak ikinci satışta, haczedilen mallar, verilen bedel ne
yapılabilecekse, bu mutlaka yapılmalıdır. olursa olsun teklif edenlere satılmaktadır. Satış işlemi açık artırma
usulü ve peşin bedelle yapılmakla birlikte, her iki satışta da alıcı
Haciz işlemi sırasında, borçlunun kapalı mekanları, görevlilere çıkmaması halinde, malların, altı ay içinde, vergi idaresi tarafından
açması zorunludur. Buna uyulmadığı takdirde, bu tür yerler zorla pazarlıkla satışı da mümkündür.
açtırılabilir. Öte yandan, görevlilerin borçlunun üzerini arama yetkileri
de bulunmaktadır. Bu yöndeki talebe direnen borçlunun üzeri, zor Menkul mallardan farklı olarak, haczedilen gayrimenkullerin
kullanılarak aranabilir. değerleri, bilirkişi mütalaası alınmak suretiyle, satış komisyonu
tarafından belirlenmektedir. İlk satış sırasında bu değerin % 75’ine
Sadece borçlunun elinde bulunan malların değil aynı zamanda kadar bir bedelle satış yapılabilir. Bu miktar elde edilememişse,
borçluya ait olduğu bilinen ve fakat üçüncü şahısların ellerinde olan en yüksek teklifi yapanın teklifi baki kalmak üzere artırma 7 gün
malların da haczedilmesi mümkündür. Bu mallar üzerinde üçüncü daha uzatılır. Yedinci gün aynı saatte gayrimenkul, en çok artırana
şahısların mülkiyet veya rehin hakkı iddiası varsa, bu iddia haciz ihale edilir. Rüçhanlı alacaklı söz konusu ise ihale bedeli bu rüçhanlı
tutanağına geçirilmek zorundadır. Bu iddialara karşı vergi idaresinin, alacakla birlikte masrafları da aşmadığı takdirde satış yapılmaz.
durumun kendisine bildirilmesinden itibaren 15 gün içinde dava
açma hakkı bulunmaktadır. Bu süre içinde dava açılmaz ise, üçüncü Öte yandan, ikinci artırma tarihinden başlayarak, bir yıl içinde, en
şahısların iddiaları vergi idaresince kabul edilmiş sayılır. az bir kez satışa çıkarılmasına rağmen satılamayan gayrimenkuller,
alacaklı vergi idaresinin talebi üzerine, satış komisyonu kararı ile
Haciz işlemi sırasında ortaya çıkabilecek bir başka durum da, vergi teferruğ edilebilir. Bunun anlamı, haczedilmiş olan gayrimenkulün,
borçlusunun elinde bulunan mallarla ilgili olarak üçüncü şahısların rayiç değerinin % 50’si kadar bir bedelle, hazinenin mülkiyetine
mülkiyet veya rehin hakkı iddialarıdır. Bu iddialar, haczi yapan geçmesi demektir. Ancak teferruğ kararı verilmeden önce,
tarafından tutanağa geçirilir. İddia, vergi borçlusu tarafından gayrimenkulün rayiç değerinin % 75’i veya fazlası tutarında bir teklif
yapılmış ise üçüncü şahsa; üçüncü şahıs tarafından yapılmış ise vergi ortaya çıkarsa, gayrimenkulün teferruğundan vazgeçilir. Teferruğ
borçlusuna yazılı olarak bildirilir. Böyle bir durumda alacaklı vergi tarihinden itibaren bir yıl içinde, vergi borçlusu, borçlarını gecikme
idaresinin, 7 gün içinde bu iddiayı reddetmesi gerekmektedir. Aksi zamları ile birlikte öderse, gayrimenkul kendisine geri verilmek
takdirde, iddiayı kabul etmiş sayılmaktadır. zorundadır.
Diğer yandan söz konusu iddianın, vergi idaresi tarafından Haczedilen mallarının satışından elde edilen gelirin borcun tamamını
reddedildiği veya vergi borçlusu tarafından itiraz edildiği durumlarda, karşılamadığı durumlarda, borçlu, acz halinde kabul edilir ve bu
keyfiyet, vergi idaresi tarafından üçüncü şahsa yazılı olarak durumdaki bir borçlunun mal varlığı ile ilgili gelişmeler, alacaklı idare
bildirilmektedir. Bu bildirimden itibaren 7 gün içinde mahkemeye tarafından, zamanaşımı süresince takip edilir.
başvurmaması halinde üçüncü şahsın istihkak iddiasından vazgeçtiği
kabul edilmektedir. 12.2.1.3 İflas yoluyla takip ve konkordato kararı
Haciz konusunda bir diğer önemli nokta da, hacze birden fazla kamu Vergi borçlarının cebren tahsil yöntemlerinden biri de borçlunun
idaresinin iştirak etmesi ile ilgilidir. Haciz tarihinden önceki bir tarihte iflasının istenmesidir. Ancak vergi borcu dolayısıyla iflas talebinde
tahakkuk etmiş olmak kaydıyla, haciz işlemine birden fazla kamu bulunulabilmesi için öncelikle vergi borçlusunun iflasa tabi olması
idaresinin iştirak etmesi mümkün bulunmaktadır. Ancak böyle bir daha sonra da iflas şartlarının ortaya çıkmış olması gereklidir.
durumda, haczedilen malların satışından sağlanan gelirden, önce İflas şartlarından kastedilen, alacaklı vergi idaresinin, diğer tüm
haczi yapan idarenin alacakları, daha sonra da, iştirak tarihi sırasına cebren tahsil yöntemlerini (vergi borçlusunun gösterdiği teminatın
göre, diğer alacaklı kamu idarelerinin alacakları tahsil edilmektedir. paraya çevrilmesi ve mallarının haczedilerek paraya çevrilmesi)
denemiş olmasına rağmen, vergi alacağını tahsil edememiş olması
Borçlunun, aşağıda belirtilen, kendisi ve ailesinin geçimi için gerekli gelmektedir.
olan malları haczedilemez.
Öte yandan, İcra İflas Kanunu’nun 43. maddesi hükmüne göre, bir
a. Borçlunun şahsı ve mesleği için gerekli olan elbise ve eşyasının, vergi borçlusu hakkında iflas yoluyla alacağın tahsil edilebilmesi için
kendisi ve ailesine gerekli olan yatak takımları ve ibadete mahsus borçlunun, Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre tacir sayılması
kitap ve eşyaların, mutfak eşyaları ve diğer gerekli ev eşyalarının, veya tacirler hakkındaki hükümlere tabi bulunması ya da özel
kanunlarında iflasa tabi olduklarının açıklanmış olması gerekmektedir.
b. Borçlu ve ailesinin iki aylık yiyecek ve yakacaklarının, Bu bağlamda,
c. Borçlunun haline uygun evinin,
d. Muhtaç aylıklarının, a. Bir işletmeyi kısmen de olsa kendi adına işletenler,
e. Her türlü ücret ve aylıkların (emekli aylıkları dahil) 1/3’ünden daha b. Ticaret şirketleri,
fazlasının, haczedilmesi mümkün değildir. hakkında vergi borçları dolayısıyla, iflas talebinde bulunulabilir.
Gayrimenkullerin haczi, menkul mal haczinden farklı olarak, tapu Bunlar dışındaki vergi borçluları için, iflas yoluyla vergi alacağı
siciline veya gemi siciline işlenmek üzere, ilgili kurumlara yazılı tahsil edilemez. Alacaklı vergi idaresinin, diğer gerekli şartların
tebliğ yapılması suretiyle gerçekleştirilir. Ayrıca, gayrimenkul mallar varlığı halinde, ödeme emri tebliğinden itibaren en geç bir yıl içinde
üzerindeki haciz, bunların gelirlerini de kapsar. Ancak burada borçlunun iflasını talep etme hakkı bulunmaktadır. Bu süre, hak
üzerinde durulması gereken nokta, borçlunun başka bir gelirinin düşürücü bir süredir.
bulunmaması halinde, bu gelirlerin bir kısmının borçluya bırakılması
gereğidir. Böyle bir durumda, alacaklı vergi idaresi, vergi alacaklarının iflas
masasına geçirilmesini sağlamak için, borçluları ve tercih ettiği iflas
Haciz işlemi ile birlikte, haczedilen mallar üzerindeki tasarruf yetkisi, yöntemini, ilgili kuruma zamanında bildirmekle yükümlüdür.
vergi idaresine geçmektedir.
Konkordato, vergi borçlusunun tüm borçlarından kurtulmasını
Haczedilen menkul ve gayrimenkul mallar, satılarak paraya çevrilir. sağlayan bir tür tasfiyedir. Bir başka ifadesi ile konkordato, borçlunun
Satış sonrası elde edilen tutardan borç ödendikten sonra artakalan alacaklılarının en az 2/3 ü ile vardığı ve mahkemece de onaylanan
tutar, hacze iştirak etmiş başka bir daire yok ise, borçluya verilir. bir anlaşmadır. Bu anlaşma ile borçlarda bir indirim sağlanmakta ve
Haczedilen menkul malların, haczi izleyen üçüncü günden itibaren üç
ay içinde satışa çıkarılması gereklidir.
122 Vergi Rehberi 2016
