Page 121 - Vergi Rehberi

veya noksan bildirimde bulunmuş olması, Bu durumda, 30.000 TL’lik satış bedeli, 10.000 TL’si (A)’ya, 20.000
e. Vergi borçlusunun kendisinden istenilen teminatı (veya kefili) TL’si ise, alacaklı vergi idaresine olmak üzere paylaştırılacaktır.

gösterememiş olması veya gösterdiği şahsi kefaletin vergi Ancak bu durum, alacaklı vergi idaresinin hacze iştiraki halinde söz
idaresince kabul edilmemiş olması, konusudur. Haczin, (A) şahsı tarafından değil de alacaklı vergi idaresi
f. Vergi alacağının tahsilini tehlikeye düşüren, ivazsız tasarrufların ve tarafından başlatılmış olması durumunda, böyle bir paylaşma söz
hükümsüz sayılan diğer tasarrufların söz konusu olması, konusu olmayacaktır. Alacaklı vergi idaresi vergi alacağına karşılık,
g. Para cezasına ilişkin kamu davasının açılmış olması, haczedilen malın satış bedelinin tamamını alacaktır.

hallerinde, ihtiyati haciz işlemi uygulanmaktadır. Görüldüğü gibi, Vergi idaresinin, vergi borçlusu hakkında bir başka borcundan
sayılan tüm haller, vergi alacağının tahsilini doğrudan ve olumsuz dolayı diğer kamu kurumları tarafından başlatılmış hacze iştirak
yönde etkileyen hallerdir. etmesi de mümkündür. Ancak bu durumda, öncelik haczi başlatan
kamu kurumunun alacaklarının tahsilindedir. Artan bir para olması
İhtiyati haciz ve ihtiyati tahakkuk işlemleri, vergi borcunun süresinde durumunda vergi idaresi de hacze iştirak sırasına göre vergi alacağını
ödenmediği her durumda uygulanabilecek tedbirler değildir. Bu tahsil edebilecektir.
işlemlerin uygulanabilmesi, ancak vergi alacağının tahsili konusunda
gerçek ve ciddi tehlikelerin varlığı halinde mümkündür. Özellikle 12.1.6.2 Ortaklığın feshini isteme
ihtiyati haciz işleminin, vergi borçlusunun sadece mali durumunu
değil aynı zamanda sosyal konumunu ve ticari itibarını da derinden ve Tüzel kişilerin vergi borçlarından dolayı onların kanuni temsilcilerine
önemli ölçüde etkilediği bir gerçektir. müracaat edilmesinin tersi bir durum olarak, şahıs şirketlerinin
(kollektif ve adi şirketler) ortaklarının (eshamlı komandit şirketlerde
Öte yandan, ihtiyati haciz işlemi, henüz tahakkuk etmemiş bir vergi komandite ortaklar dahil) kişisel vergi borçlarından dolayı, onların
borcu için yapılıyorsa, öncelikle, ihtiyati tahakkuk kararı alınmalıdır. ortak oldukları şirketlerin feshi, belli şartlarla, vergi idaresince talep
edilebilmektedir. Bu konuda idarenin takdir hakkı bulunmaktadır.
İhtiyati tahakkuk, aşağıdaki hallerden birinin bulunması takdirinde
vergi dairesi müdürünün (5345 Sayılı Kanun uyarınca vergi dairesi Ortaklığın feshinin istenmesinin şartları 6183 sayılı Kanun’un 34.
yetkisini haiz olarak kurulan ve faaliyete geçen vergi dairesi maddesi aşağıdaki şekilde sayılmıştır.
başkanlıklarında, ilgili grup müdürünün ve/veya müdürün) yazılı talebi
üzerine defterdar ve/veya vergi dairesi başkanı, mükellefin henüz a. Vergi borçlusuna ait mal bulunmaması veya amme alacağını
tahakkuk etmemiş vergi ve resimlerinden Maliye Bakanlığınca tespit karşılamaya yetmemesi,
ve ilan edilecek olanlarla bunların zam ve cezalarının derhal tahakkuk
ettirilmesi hususunda verdiği yazılı emir ile gerçekleştirilmektedir. b. Borçlu veya ortaklık tarafından teminat göstermemiş olması.

a. Teminat istenmesini gerektiren haller varsa, Sermaye şirketlerinde, vergi borçlusu ortağın sermaye payı hacze
b. Borçlunun belirli bir ikametgahı yoksa, veya ihtiyati hacze konu olabilirken; şahıs şirketlerinde, bu durum
c. Borçlu kaçmış veya kaçma ihtimali varsa, yerine, ortaklığın feshi söz konusu olmaktadır.
d. Borçlu mal bildiriminde bulunmamış veya noksan bildirimde
Ortaklığın feshine, Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre
bulunmuÅŸsa, mahkemece karar verilmektedir.
e. Amme alacağının tahsilini engellemek veya güçleştirmek amacıyla
12.1.6.3 Vergi kesenlerin sorumluluÄŸu
malların bir kısmını veya tamamının elden çıkarılması halinde,
f. Teşebbüsün muvazaalı olduğu ve hakikatte başkasına aidiyeti Verginin tahsilinin güvenliğini sağlamaya dönük tedbirlerden
bir diğeri de vergiyi asıl borçlusundan kesip ilgili vergi dairesine
hakkında deliller elde edilmişse. yatırmak zorunda olanların sorumlu tutulmaları uygulamasıdır.
Bunların, görevlerini zamanında ve tam olarak yapmamaları halinde,
Ancak ihtiyati haciz işleminin, daha önce tahakkuk etmiş ve fakat ödenmeyen vergi borcu, kendilerinden aranacaktır.
vadesi henüz gelmemiş ya da vadesi gelmiş olmakla birlikte henüz
ödeme emri gönderilmemiş bir vergi alacağı için yapılıyorsa, bu 12.2 Vergi alacağının idarece cebren tahsili
durumlarda, ihtiyati tahakkuk kararına gerek bulunmamaktadır.
12.2.1 Cebren tahsil yöntemleri
İhtiyati haciz ve ihtiyati tahakkuk işlemi, tüzel kişiliğin mal varlığından
tahsil edilemeyen veya tahsil edilemeyeceği anlaşılan vergi borçları ile 12.2.1.1 Teminatların paraya çevrilmesi
ilgili olarak, bunların kanuni temsilcileri hakkında da uygulanabilir.
Karşılığında teminat gösterilmiş bulunan amme alacağı vadesinde
Öte yandan, mirası reddetmemiş mirasçılar hakkında da, ödenmediği taktirde borcun 7 gün içinde ödenmesi, aksi halde
Kanun’da aranan şartların varlığı halinde, cezalar dışındaki vergi teminatın paraya çevrileceği veya diğer şekillerde cebren tahsile
borçları dolayısıyla ihtiyati haciz ve ihtiyati tahakkuk işlemleri devam olunacağı borçluya bildirilir.
yapılabilmektedir.
7 gün içerisinde borç ödenmediği durumda teminat paraya çevrilerek
12.1.6 Vergi borçlarının tahsilinin güvenliğini sağlamaya amme alacağı tahsil edilir.
dönük diğer tedbirler
12.2.1.2 Malların haczedilmesi ve satışı
12.1.6.1 Rüçhan hakkı kullanılması
Vergi idaresinin alacağını tahsil etmek amacıyla kullandığı bir
Vergi alacaklarının, borçlunun diğer borçları arasında öncelikli bir diğer cebren tahsil yöntemi de, menkul ve gayrimenkul malların
yeri bulunmaktadır. Borçlunun üçüncü şahıslar tarafından haczedilen haczedilmesidir. Alacaklı vergi dairesi, borçlunun, ödemediği vergi
mallarının paraya çevrilmesinden önce, vergi alacağı dolayısıyla vergi borcuna yetecek miktarda menkul malları ile gayrimenkullerini
idaresinin hacze iştirak etmesi halinde, malların satışından sağlanan haczederek, alacağını tahsil eder.
para, vergi alacağı ve diğer alacakların, hacze iştirak eden alacaklar
toplamı içindeki payları dikkate alınarak paylaştırılır. Vergi idaresi, haciz işlemi sırasında, borçlunun mal bildiriminde
gösterdiği mallarla sınırlı değildir. Bu mallar dışında gerekli
Örneğin, (A) şahsının, (B) şahsından olan 20.000 TL alacağı gördüğü diğer mallarla ilgili de haciz işlemi yapabilir. Ancak bu
sebebiyle, (B) şahsının 30.000 TL değerindeki malları üzerine haciz
konulduğunu, bu aşamada, vergi dairesinin de, (B)’nin kendisine olan
40.000 TL vergi borcu dolayısıyla hacze iştirak ettiğini varsayalım.

Vergi Rehberi 2016 121