Page 116 - Vergi Rehberi
P. 116
11. Vergi cezaları
Bu bölümde, vergi kanunlarında ve diğer ilgili mevzuatta yer alan hükümlere aykırı fiillere verilen vergi
cezaları,
a. Usule aykırı fiillere verilen vergi cezaları,
b. Vergi kaybına yol açan fiillere verilen vergi cezaları,
c. Vergi kaybına yol açan fiillere verilen hürriyeti bağlayıcı cezalar,
olarak, üç başlık altında ele alınmaktadır.
Kanun’a aykırı filler sebebiyle tüzel kişiler adına kesilecek vergi cezalarından genel olarak tüzel kişilerin
kanuni temsilcileri sorumludur. Ancak 1999 yılında VUK’un 333. maddesinde yapılan bir değişiklik
ile aynı Kanun’un 359. maddesinde belirtilen fiiller (kaçakçılık suçları) ve bu fiillere iştirak dolayısıyla
verilecek cezalardan kanuni temsilciler değil fiili işleyenler sorumlu tutulmuşlardır.
11.1 Usulsüzlük ile özel usulsüzlük fiilleri ve cezaları
11.1.1 Usulsüzlük fiilleri ve cezaları
Usulsüzlük fiilleri, vergi kanunlarında ve ilgili diğer mevzuatta yer alan şekle ilişkin hükümlere riayet
edilmemesi şeklinde ortaya çıkmaktadır. Bu tür fiillerde, bir vergi ziyaı (kaybı) değil, usule aykırı bir
durum söz konusudur. Vergi Usul Kanunu’nda usulsüzlük fiilleri, fiilin ağırlık derecesine göre birinci ve
ikinci derece usulsüzlükler olarak sınıflandırılmış ve bunlara uygulanacak cezalar da, bu sınıflamaya göre
ayrı ayrı belirlenmiştir.
11.1.1.1 I. derece usulsüzlükler
a. Vergi ve harç beyannamelerinin süresinde verilmemiş olması,
b. Vergi Usul Kanunu’na göre tutulması mecburi olan defterlerden herhangi birinin tutulmamış olması,
c. Defter kayıtlarının ve bunlarla ilgili vesikaların doğru bir vergi incelemesi yapılmasına imkân
vermeyecek derecede noksan, usulsüz veya karışık olması,
d. Çiftçiler tarafından 245. madde hükmüne göre muhtar ve ihtiyar heyetlerince yapılan davete
müddetinde icabet edilmemesi,
e. Vergi Usul Kanunu’nun kayıt nizamına ait hükümlerine (madde 215 - 219) uyulmamış olması (Her
incelemede inceleme tarihine kadar aynı takvim yılı için tespit edilen usulsüzlükler tek fiil sayılır),
f. İşe başlamanın zamanında bildirilmemesi,
g. Tasdiki mecburi olan defterlerden herhangi birinin tasdik muamelesinin yaptırılmamış olması (Kanuni
sürenin sonundan başlayarak 1 ay geçtikten sonra tasdik ettirilenler, tasdik ettirilmemiş sayılır),
h. Diğer ücretler üzerinden salınan gelir vergisinde, tarh zamanı geçtiği halde verginin tarh ettirilmemiş
olması,
i. Veraset ve intikal vergisi beyannamesinin 342. maddenin ikinci fıkrasında belirtilen süre içerisinde
verilmiş olması.
11.1.1.2 II. derece usulsüzlükler
a. Veraset ve intikal vergisi beyannamelerinin süresinin sonundan başlayarak 342. maddenin 1.
fıkrasında belirtilen süre içinde verilmiş olması,
b. Ekim ve sayım beyanlarının süresi içinde veya Kanun’da istenilen bilgileri ihtiva edecek doğru bir
şekilde yapılmaması,
c. Vergi kanunlarında yazılı bildirmelerin zamanında yapılmamış olması (işe başlamayı bildirmek hariç),
d. Vergi karnesinin süresinin sonundan başlayarak 15 gün geçtiği halde alınmamış olması,
e. Tasdiki mecburi olan defterlerden herhangi birinin tasdik muamelesinin, süresinin sonundan
başlayarak bir ay içinde yaptırılmış olması,
f. Vergi beyannameleri, bildirimler, evrak ve vesikaların kanunen belli şekil ve muhteviyatı ve ekleri ile
bunlarla ilgili olarak yapılan diğer düzenlemelere ilişkin hükümlere uyulmamış olması,
g. Hesap veya muamelelerin doğruluk veya açıklığını bozmamak şartıyla bazı evrak ve vesikaların
bulunmaması veya ibraz edilmemesi.
1 Ocak 2016 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere uygulanacak usulsüzlük cezalarının yer aldığı tablo
Rehber’in “15. Pratik Bilgiler-2016†bölümünde “15.11 Usulsüzlük cezaları†başlığı altında dikkatinize
sunulmuÅŸtur.
11.1.2 Özel usulsüzlük fiilleri ve cezaları
Özel usulsüzlük fiilleri, fatura ve benzeri evrakın verilmemesi ve alınmaması ile diğer şekil ve usul
hükümlerine uyulmaması ana başlığı altında düzenlenmiş olup, bu fiiller dolayısıyla 2016 yılında
kesilecek olan cezalar, Rehber’in “15. Pratik Bilgiler-2016†bölümünde “15.12 Özel usulsüzlük cezaları-
VUK md. 353†başlığı altında dikkatinize sunulmuştur.
116 Vergi Rehberi 2016
