SUNUŞ

Gerçek kişilerin vergiye tabi gelirleri arasında önemli bir yer tutan menkul kıymet gelirleri, Gelir Vergisi Kanunu’nda, bu kıymetlerin vade tarihine kadar elde tutulmasından elde edilen faiz gelirleri ile vade tarihinden önce elden çıkarılmasından sağlanan alım satım kazançları olarak iki ana başlık altında değerlendirilmektedir.

Hisse senedi kar payları, TL ve yabancı para cinsinden açılan mevduat hesaplarına yürütülen faizler, repo kazançları, her nevi tahvil ve Hazine bonosu faizleri, alacak faizleri, faizsiz olarak kredi verenlere ödenen kar payları, katılım bankalarınca kar ve zarara katılma hesabı karşılığı ödenen kar payları, sigorta şirketleri ve emekli sandıklarınca yapılan ödemeler anılan kanunun 75. maddesinde “menkul sermaye iradı” olarak tanımlanırken; menkul kıymetlerin vadesinden önce elden çıkarılmasından sağlanan kazançlar da yine aynı kanunun mükerrer 80. maddesinde, “değer artış kazancı” olarak tanımlanmıştır.

Menkul kıymetlerden elde edilen ve yukarıda sayılan bu gelir ve kazançların beyanı ve vergilendirilmesi ile ilgili olarak 5281 sayılı Kanunla önemli değişiklikler yapılmıştır. Daha açık bir ifade ile 2006 yılı başından itibaren yürürlüğe giren Gelir Vergisi Kanunu’nun geçici 67. madde hükümleri ile çeşitli finansal araçlardan elde edilen getirilerin aynı oranda ve kaynakta vergilendirilmesi esası benimsenmiş, ancak günümüze kadar yapılan çeşitli değişikliklerle, özellikle aynı oranda vergilendirilme esasından uzaklaşıldığı görülmüştür.

Bu çalışmamızda tam mükellef bireysel yatırımcılar tarafından 2009 yılında elde edilen, başta Hazine bonosu ve Devlet tahvili faiz gelirleri ve alım-satım kazançları, hisse senedi kar payları ve alım satım kazançları ile mevduat faizi/repo kazançları olmak üzere menkul kıymet gelirlerinin beyanı ve vergilendirilmesine ilişkin kurallar, konuyla ilgili muhtemel sorulara verilen örnekli cevaplarla açıklanmaktadır. Şirketimiz uzmanları tarafından hazırlanan ''100 SORUDA 2009 MENKUL KIYMET GELİRLERİNİN VERGİLENDİRİLMESİ'' adlı çalışmanın, tasarrufların değerlendirilmesinde kişilere yardımcı olmasını dileriz.

İçindekiler

• I-Mükellefiyet ve menkul kıymet gelirleri - Soru 1 - 9
• II-Menkul kıymet gelirlerinde tevkifat uygulaması - Soru 10 - 16
• III-Enflasyon indirimi ve endeksleme uygulamaları - Soru 17 - 27
• IV-Menkul kıymet alım satım kazançlarında zarar mahsubu - Soru 28 - 36
• V-Menkul kıymet bazında elde edilen gelirlerinin vergilendirilmesi - (A - J)
• A) Devlet tahvili ve Hazine bonosu faiz gelirlerinin vergilendirilmesi - Soru 37-40
• B) Devlet tahvili ve Hazine bonosu alım satım kazançlarının vergilendirilmesi - Soru 41 - 42
• C) Eurobondlardan elde edilen gelirlerinin vergilendirilmesi - Soru 43 - 50
• D) Hisse senedi temettü gelirlerinin vergilendirilmesi - Soru 51 - 60
• E) Hisse senedi satışından sağlanan kazançların vergilendirilmesi - Soru 61 - 64
• F) Mevduat ve repo gelirleri ile katılım bankalarından elde edilen kar paylarının vergilendirilmesi - Soru 65 - 69
• G) Menkul kıymet yatırım fonu katılma belgelerinden elde edilen gelirler - Soru 70 - 74
• H) Özel sektör tahvillerinden elde edilen gelirlerin vergilendirilmesi - Soru 75 - 78
• I) Yabancı menkul kıymetlerden elde edilen gelirlerin vergilendirilmesi - Soru 79 - 81
• J) Vadeli işlem ve opsiyon sözleşmelerinden sağlanan kazançların vergilendirilmesi - Soru 82 - 84
• VI. Menkul kıymet gelirleri üzerinden hesaplanan vergilerin beyanı ve ödenmesi - Soru 85- 96
• VII. Menkul kıymet gelirlerinin vergilendirilmesine ilişkin örnekler - Soru 97 - 100